Tag: trauma

  • Sterven, de Dood en de doden

    Sterven, de Dood en de doden

    Sterven, de Dood en de doden zijn  een essentieel onderdeel van de levenscyclus. Alles wat leeft gaat dood. Daar is in onze Westerse samenleving niet veel aandacht voor en ook weinig bewustzijn over. Vandaag is het 31 oktober: Halloween zoals het tegenwoordig graag wordt genoemd. Morgen en overmorgen zijn twee dagen, 1 en 2 november, die in het Christendom gewijd zijn aan het herinneren van de doden: Allerheiligen en Allerzielen. In de Keltische traditie wordt op 31.10 Samhain gevierd: nieuw jaar, waar ook stil wordt gestaan bij allen, die ons voor zijn gegaan. Op deze dag zijn  de sluiers tussen deze werkelijkheid en alle anderen dunner dan de rest van het jaar. Het is een  tijd waar men zich met sterven, de dood en de doden uiteenzet, hun gedenkt en offerandes klaar zet, waaraan zij zich kunnen laven.

    Over een paar weken is het 21.december, de dag van de winterzonnewende, wanner we de langste nacht van het hele jaar beleven. In veel inheemse culturen, die dicht bij en met de natuur leven is de winter een tijd waar men zich met sterven, de dood en de doden uiteenzet.

    Ja het is mij zeer bewust dat wij hier in de westerse samenleving in deze periode van het jaar onze focus op de komende feestdagen en kerstmis gericht hebben en dat voor velen van ons, zeker vrouwen en moeders dit tijdstip van het jaar weinig raakvlakken heeft met de Dood en sterven maar meer met hectiek en voorbereidingen voor allerlei (familie-) feesten. Niettemin gaat dit artikel hierover en misschien vindt je na de drukke kerstdagen een moment om bij de dood in de natuur, waar alles zich  in de winter in en onder de aarde terugtrekt of overleden mensen uit je familie en/of vriendenkring stil te staan.

    Sterven, de Dood en de doden

    De dood, de doden en het sterven  is een essentieel onderdeel van de natuurlijke levenscyclus: Wanneer niets sterft, is er ook geen plek dat er iets nieuws kan ontstaan dat  ruimte kan innemen om te leven en te groeien.

    Sta dit jaar eens stil bij alle mensen, voorouders of andere dierbaren, die jou voor zijn gegaan en maak op een rustige dag of avond een kleine altaar (in de tuin of op jouw balkon, liever niet binnenshuis): Een plek met een kaarsje, wat te drinken en te eten en een beetje lekkere geur (salie of wierook) en vier de verbinding met jouw voorouders, door heel simpel tegen hun te zeggen: “Hier hebben jullie licht, warmte en wat lekkers, het moge jullie, waar jullie ook mogen zijn, goed vergaan. Kijk vriendelijk op mij, als ik nog een poosje hier blijf, als het mijn tijd is kom ik ook.”


    Deze Instagram post legt heel helder uit waarom het van belang is de relatie met de doden te onderhouden:https://www.instagram.com/reel/DQeovPgETPh/?igsh=YnJ4N29ka2pvNzNz

    De doden


    Vanuit het systemische werk, (familie-) opstellingen en ook in het sjamanistische veld is er ondertussen meer bewustzijn erover dat  (sommige) doden wel van invloed op de levenden zijn: Dat sommige van ons als het ware (gedeeltelijk) het leven van een (verstorven) voorouder leven, of last hebben van patronen, die in het voorouderlijk veld door de systemische wetmatigheden blijven bestaan, doorwerken in het leven van individuele nakomelingen en hun leven op een manier beïnvloeden, die vaak niet bewust is.

    In mijn blog :  https://www.desystemischeblik.nl/waarom-een-systemische-opstelling-doen-bij-leermoeilijkheden-artikel-over-systemische-verstrikking/
    kan je nalezen hoe een van mijn (onbewuste) systemische verstrikkingen met sommige (ongeziene) doden in mijn voorouderlijk veld van mijn moederskant van grote invloed op het welzijn van een van onze kinderen was.


    Uiteraard is er ook een  verbinding vanuit de levenden met de doden, die soms, als een rouwproces geen ruimte mag innemen ook beïnvloeding van de doden door de levenden veroorzaakt. De doden kunnen in dit geval niet volledig overgaan naar het dodenrijk, daardoor blijft een ( ongezonde) verbinding bestaan, die zowel de levenden als de doden in haar greep houdt.

    Winter en de Dood

    De winter, waarin we meer geneigd zijn om naar binnen te keren is bij uitstek een tijd waarin verbindingen met de dood, het proces van sterven en onze relatie met de doden onderzocht kunnen worden. Bewustzijn hierover en het actief, bewust onderzoeken van (ongezonde) banden tussen de doden en de levenden resulteert vaak in een gevoel van innerlijke vrijheid en brengt meer actief stromende levenskracht in het bestaan van een individu. Een fijne bijeenkomstigheid is dat de doden hierdoor volledig tot rust komen en er zelden meer van invloed op de levenden zijn.


    Heb jij  het gevoel dat jouw voorouderlijk veld niet helemaal in balans is? Ervaar jij op bepaalde gebieden in jouw leven weinig levenskracht? Voelen sommige plekken in jouw lijf of leven als “dood” of stagnerend aan?

    Misschien wil je de tijd tussen de jaren of het begin van het nieuwe jaar benutten om ruimte te maken voor het leven: Boek een systemische een op een opstelling of een sjamanistisch consult via: info@desystemischeblik.nl


    Investering: 225 Euro (Btw vrij), duur ca 1,5 tot 2 uur

    Iedereen fijne ontspannen feestdagen en alvast al het beste in 2026 toegewenst, 

    met hartelijke groet, 

    Sabine

    PS: Tot nader bericht blijft de systemische blik gesloten, omdat het afhandelen van de nalatenschap van wijlen mijn vader in Zwitserland nog steeds veel tijd in beslag neemt. Wil je weten wanner de systemisch blik weer is geopend? Vul het contact formulier in en ik stuur je bericht zodra de praktijk weer is geopend.

    #Winterzonnewende #wintersolsice #sjamanisme #systemischeopstellingen #systemisch werk #systemischcoach #systemischcoaching #Dood #Sterven #allerheiligen #Allerzielen #voorouders #winter #shamanism #halloween #systemicwork #familyconstellations #systemicfacilitator


  • Geniet en vier de lente!

    Geniet en vier de lente!

    Geniet en vier de lente!

    Genieten en vieren zijn aangelegenheden die met posttraumatische groei te maken hebben en er is geen beter seizoen om ermee te beginnen dan de lente. Probeer eens een van deze tips en geniet er vooral van, met alle zintuigen en je hele wezen.

    Wat is een betere tijd dan de lente om nieuwe (familie)tradities te beginnen? Kies activiteiten die je jaar na jaar wilt doen en die het vieren van het voorjaar en de lente ontspannend en speciaal maken voor jou en (je gezin) en vriendinnen.

    Hier zijn 9 manieren om het te vieren:

    1 Versieren

    Verzamel lentebloemen, kersenknoppen, eierschalen, een vogelnestje of wat dan ook de lente in jouw leven symboliseert en zet ze op een schoorsteenmantel of tafelblad. Plaats boeketten krokussen, narcissen, tulpen of paardenbloemen in of rond het huis. Of verras je gezinsleden of vriendinnen door hun boeketten  van lentebloemen cadeau te geven. Als je en gezin hebt kan je ook je gezinsleden ermee verrassen door boekketen van lentebloemen of bolletjes van lentebloemen in een potje in hun slaapkamer te plaatsen terwijl ze slapen, zodat ze op de eerste lentedag wakker worden met verse bloemen.

    2 Observeren

    De dagen worden langer. Ga op de eerste lentedag naar buiten om de zon te zien opkomen en ondergaan. Zoek uit hoe laat de zon opkomt en ondergaat waar je woont en geniet van de zonsopgang op een frisse lentemorgen.

    3 Ontdekken

    Maak een wandeling of trektocht en identificeer wilde bloemen als er al enkele in jouw omgeving ontkiemen. Of bezoek een lokale boerderij en kijk of je een glimp kunt opvangen van kalveren, lammeren of kuikens op het erf. Ga eens naar een lammetjes dag in jouw omgeving. Wat is een beter symbool van de lente?

    4 Feestmaal

    Bereid een lentemaaltijd met de eerste oogsten van het seizoen. Paardebloembladeren, gestoomde brandnetels, asperges, nieuwe aardappelen, dille, munt en bieslook kunnen opkomen waar je woont. Maak jouw diner specialer dan normaal door iets nieuws (zoals eetbare bloemen) toe te voegen. Eet bij kaarslicht. Eet buiten als het weer het toelaat. Of picknick op een kleedje in de woonkamer.

    5 Zaden zaaien

    Laat elk gezinslid een favoriete bloem of plant kiezen om te zaaien ter ere van de eerste lentedag. Wijs een special plekje in jouw  tuin aan en maak er een ceremonie van. Of plant als guerrilla tuinierster bollen of plantjes langs de weg of aan de rand van openbare plantsoenen, als je zelf geen tuin hebt.

    6 Lees buiten een boek

    Als het weer warmer wordt, pak je een goed boek en nestel je je in een stukje zon in jouw eigen tuin of in een park bij jouw in de buurt.. Pak een traditioneel papieren boek of ga digitaal met een audioboek of een online boek. Laat de zon je hart en ziel verwarmen.

    7 Probeer een nieuw recept

    Na een lange winter van soepen en stoofschotels is de lente het perfecte moment om een fris nieuw recept te proberen. Maak een lentediner waarmee je seizoensgebonden groenten en vondsten van de (boeren)markt kunt verwerken, of probeer een smakelijk nieuw recept voor paasbrood. Je vindt tientallen recepten uit allerlei culturen op het internet.

    Eet smakelijk en geniet en vier de lente geheel op jouw eigen manier!

    Met hartelijke lentegroet!

    Sabine

    Nog niet helemaal aan toe om te genieten en het leven en de lente te vieren? lees dan mijn blog over blokkades en weerstand: https://www.desystemischeblik.nl/blokkades-weerstand/

    Misschien helpt een een op een opstelling jou bij het loslaten van oude patronen, om te kunnen genieten van de lente en te vieren dat het voorjaar is, neem contact met mij op via 

    https://www.desystemischeblik.nl/contact2/

    Of wil je meer lezen over trauma, identiteit en posttraumatische groei? dan kan ik je het nieuwe boek van Vivian Broughton warm aanbevelen:

    https://uitgeverijmens.nl/boeken/trauma-en-identiteit/

  • Winter = ZIJN

    Winter = ZIJN

    Ik geniet dit jaar bijzonder van de komst van de winter en kijk ernaar uit om op 21 december de winterzonnewende te vieren.

    Met volle aandacht en bewustzijn stil te staan bij het moment in de tijd wanneer het de langste nacht en de korste dag is. Dit moment wanneer de natuurlijke energie van de zon in onze beleving keert vol te ervaren daar laad ik van op.

    De tijd van ZIJN

    Deze tijd van het jaar is, als je in overeenstemming met de natuurlijke ritmes leeft, een tijd van ZIJN.
    De natuur en de opwaartse kracht van de aardenergie trekt zich terug om te rusten en alleen maar te zijn. Pas als de winterzonnewende is geweest gaat heel geleidelijk aan de energie weer stromen.
    Deze weken voor en na de winterzonewende en kerst zijn bij uitstek een tijd waarin je niets hoeft, alleen ZIJN.

    Ja ik weet ook, dat de meeste van ons dat niet zo ervaren omdat in onze Westerse maatschappij deze tijd erg druk is….

    Wees je dus bewust, als jij je bewust met de natuurlijke staat van energie in december en begin januari verbind, dat je tegen het collectieve veld ingaat, en dat kost in eerste instantie een kleine inspanning: Namelijk je bewust zijn dat je dat doet.

    Dan kan je dit loslaten en je overgeven aan ZIJN.

    Het princiepe van dit jaargetijde omarmend: Vertouwen. Vertrouwen in het geheel, in het Universum, en dat alles goed is zoals het is.
    Niets meer aan doen, alleen genieten van zijn.

    Fijne winterzonnewende, Merry X-mas & a happy 2023 

    wens ik iedereen toe,

    met hartelijke groet, 

    Sabine

    PS: Als je moeite hebt je over te geven aan ZIJN en onrust in je lijf, leven en ziel ervaart en daar verandering in wilt brengen ben je van harte welkom voor een systemisch of sjamanistisch consult om  innerlijke rust en vertrouwen in ZIJN een grotere plek in je leven te geven.


    Mail naar info@desystemischeblik.nl voor meer info


    Meer lezen over systemische opstellingen en wat deze voor mij en mijn gezin aan ons leven hebben toegevoegd: https://www.desystemischeblik.nl/waarom-een-systemische-opstelling-doen-bij-leermoeilijkheden-artikel-over-systemische-verstrikking/

  • Vrouwen moorden ook  

    Vrouwen moorden ook  

    Vrouwen moorden ook  

    “Vrouwen moorden ook” , is nou niet bepaald een zin, waarvan je verwacht dat er een opbeurend verhaal achter schuilt. Toch is deze zin verantwoordelijk voor ongekende ontspanning, rust en blijmoedigheid in mijzelf en ons gezin.

    Hij belichaamt het sluitstuk van een jarenlange zoektocht naar de oorzaak van het gedrag en de leermoeilijkheden van onze zoon. Hij verklaart voor mij veel van de spanningen, welke regelmatig ook in de relatie tussen mijn man en mij, tussen onzer twee kinderen en tussen het gezin en de buitenwereld ( school, vriendschappen en op de werkvloer) aan de orde waren.

    Het kwaad

    Het kwaad is betrekkelijk, dat weet ik, na 26 jaar mij met menselijk gedrag en emoties te hebben bezig gehouden. Het kwaad komt in alle vormen en kleuren voor, is altijd relatief en behelst niet per sé het tegenovergestelde van het Goede.

    Op zielsniveau bestaat geen moreel. Hoe diegene, die een ander het etiket “ kwaad “ opplakt de werkelijkheid om hem heen waarneemt, hoe zijn normen en waarden in zijn innerlijk vertegenwoordigd zijn, daarin ligt de sleutel, wat er met het kwaad bedoeld wordt.

    Ooit heeft een textielhandelaar in Ierland aan mij uitgelegd, dat de kleur zwart in wel 264 verschillende schakeringen voorkomt. Hetzelfde geldt voor het kwaad. Voor iedereen is het datgene, wat zo onvoorstelbaar verschrikkelijk is ,dat het niet met naam genoemd mag worden.

    Ik heb in een familieopstelling, in een seminar over leermoeilijkheden, bij het Bert Hellinger Instituut, welke begeleid werd door Bibi Schreuder, voor het eerst in mijn leven mogen meemaken, wat het kwaad in mij en mijn familie betekende:

    Opstelling over leermoeilijkheden

    Al sinds ik 10 jaar geleden in een levensveranderende opstelling het lot van mijn moeder en haar vader mocht aanschouwen en meebeleven, houdt de dynamiek tussen dader en slachtoffer mij bezig.

    Ondanks dat ik mijn hele leven lang heb geweten, dat mijn Opa van moeders kant in de tweede wereldoorlog bij Stalingrad is gevallen, heb ik tot voor kort niet beseft hoe diep dit gebeuren in mijzelf en onze zoon zijn sporen heeft nagelaten.

    Ook al hield ik me al zo lang bezig met mijn achtergrond, ik nam het sneuvelen van Opa in de slag om Stalingrad als “passief” waar. Tenslotte was hij de dader, de Duitse Nazi officier, die tientallen slachtoffers op zijn geweten had, net als zoveel van zijn medestrijders. Er heerste toen in heel Europa oorlog.

    Jarenlang  heb ik zitten puzzelen over het gegeven, dat in de opstelling naar voren kwam, dat al zijn slachtoffers vrouwen waren. Normaliter zie je in een oorlogsopstelling soldaten, officieren en slachtoffers, welke in de meeste gevallen man zijn. Er was naar mijn weten ook geen sprake van wraakacties of verkrachtingen.

    Ik heb mijn gebrek aan informatie toen geaccepteerd en aangenomen, dat er op de Ruslandveldtocht, wel het een en ander verschrikkelijks gebeurd moest zijn, waarbij vrouwelijke slachtoffers gemaakt werden.

    De slag om Stalingrad

    Aan mijn onwetendheid kwam een eind toen ik op een dag, ongeveer 1,5 jaar geleden, samen met onze zoon een uitgebreide documentaire zag over de Slag om Stalingrad. Het was niet de eerste en zou ook niet de laatste zijn.

    Sinds onze zoon kan lopen en praten heeft hij een duidelijke voorkeur voor wapens en oorlog, wat mijn man en mij ( in hart en nieren pacifisten ) aanspoorde om telkens weer naar deze fascinatie te kijken en een manier te vinden om ermee om te gaan.

    Wij hebben ondertussen begrip en bewondering voor deze twee grote passies in het leven van onzer zoon. Dat hij zowel van moeders- als ook aan vaderskant met voorouders verbonden is, welke sterk door de tweede wereldoorlog beïnvloed en getraumatiseerd waren (als ze het al overleefd hadden) was mij , als moeder wel bekend, maar niet bewust.

    Ook 70 jaar na afloop heeft de oorlog ook mij als vrouw en moeder op zielsniveau nog steeds in zijn ban. Niet meer in een wurggreep, zoals in de eerste 30 jaar van mijn bestaan, maar hij is nadrukkelijk aanwezig.


    Opa’s lot

    Doordat onze zoon zo hardnekkig aan zijn interesse voor oorlogsdocumentaires vasthield, kwamen wij eindelijk meer te weten over mijn Opa en zijn bijzondere lot. In deze documentaire leerden wij weer en nieuw aspect van de Tweede Wereldoorlog kennen, dat ons tot dan toe onbekend was.

    Veteranen waren aan het woord, Russische net zo goed als Duitse.“Het ergste was”, vertelde een Duitse officier, nu achter in de tachtig, ”dat de Russen een hele divisie vrouwelijke soldaten en officieren in de strijd stelden.

    De ontzetting, van de Duitse soldaten, die ontdekten dat ze tegen vrouwen moesten vechten was zo groot, dat velen deserteerden.”

    Een Russische veterane aan het woord

    Een Russische veterane, een vrouwelijke officier, vertelde, dat het een bewuste keuze van de Russische legerleiding was geweest, om alleen vrouwen in deze bepaalde slag in te zetten, omdat ze dondergoed wisten, dat het funest voor de moraal van de vijand moest zijn, als ze erachter kwamen tegen wie ze moesten vechten.Zo hoopte de legerleiding  een stap dichter bij de overwinning te komen.

    Dat dat voor mijn opa ,welke als officier in deze veldslag moest vechten, zo “onverteerbaar” was, dat zijn ziel nog 70 jaar na zijn overlijden verstrikt gebleven is met de ziel van diegene, welke hem heeft omgebracht, werd mij in de weken na de opstelling over Leermoeilijkheden duidelijk:


    Mindset

    Zijn ‘mindset’, gevormd door de indoctrinatie van de Nazi’s met het vrouwen- en moederbeeld van toen was dermate star, dat het idee alleen al, van vrouwen die moorden, met het etiket : ‘ Kwaad’, bestempeld werd.

    Vrouwen moorden ook transgenerationele verstrikking opstellingen systemisch werk Sabine Obermayr-Adamzek

    Man en vrouw in 1942

    De taken van man en vrouw waren in de ideologie van de Nazi’s zeer precies gedefinieerd. Vooral de rol van moeder was voor de vrouw van essentieel belang.

    De man was de kostwinnaar en beschermer van het gezin, terwijl de “natuurlijke” taak van de vrouw was, zo veel mogelijk kinderen te baren om de volksgemeenschap te dienen, omdat zij zo ervoor zorgde, dat het “Arische” ras kon groeien.

    “De vrouw heeft de taak mooi te zijn en kinderen te baren. De man zorgt voor voedsel en verslaat de vijand”{1}

    Vooral dat laatste was het, wat mijn Opa niet kon rijmen met de soldaten, die in deze veldslag tegenover hem en zijn mannen stonden, voor hem was het gewoon ondenkbaar, dat vrouwen de rol van vijanden verslaan op zich konden nemen.

    “Jij bent het kwaad “


    Doordat de representant van de ‘leermoeilijkheden van onze zoon’ in de opstelling tegen de representant van mijn opa zei: “Jij bent het kwaad”, en de representant van mijn opa daarop antwoorde: “Nee, jij bent het kwaad”.

    Dit  heeft mede met de opmerking van een andere representant in de opstelling aan mijn adres: “Jij moet alles onder controle houden”, bij mij tot het inzicht geleid, dat ‘de leermoeilijkheden’ alleen konden staan voor een dader, die een leven heeft genomen, het leven van mijn opa.

    Logisch eigenlijk, als je bedenkt, dat het in een veldslag gebeurde, waaruit opa niet meer levend vandaan is gekomen.


    Dader en slachtoffer

    Het besef, dat hij niet alleen een dader, maar op het einde ook een slachtoffer is geweest, was voor mij volstrekt nieuw en uiteindelijk heerlijk bevrijdend.

    Het feit, dat nu eindelijk de buitengesloten persoon, ‘de moordenares’ wie uiteraard ook bij ons systeem hoort, gezien werd, heeft daar onmetelijk aan bijgedragen.

    Omdat Opa, gevormd door de maatschappij waarin hij was opgegroeid zo vast zat in zijn ‘geloofsovertuigingen’, kon hij de vrouw die zijn dood werd niet als persoon waarnemen, maar werd zij gereduceerd tot het ” Kwaad”.

    Zo kon ook de Russische soldate, opgevoed met haar ideologie en de Russische oorlogsindoctrinatie, in mijn Duitse Opa alleen het “Kwaad” zien.

    Zo zaten deze twee zielen aan elkaar vast en beïnvloedden vanuit een ander veld mijn waarneming, mijn gedrag, het zijn van onze zoon en de interactie tussen ons.

    Vrede

    Dat na afloop van de opstelling, de representanten van mijn opa en van de leermoeilijkheden elkaar omhelsden, was mij bijna ontgaan. Bibi, de begeleidster, tikte mij even op de schouder om mij erop te attenderen dat zich achter mijn rug iets belangrijks afspeelde.

    Daardoor kon ik (met mijn, door jarenlange oefening in het waarnemen van energieën getrainde zintuigen), voelen dat de twee zielen, eerst nog verstrengeld samen naar de vloer zinkend, met behulp van de fysieke omhelzing vrede hadden gevonden.

    Ze maakten zich van elkaar los, om ieder voor zich in de aarde te vloeien en rust te vinden.

    Vrouwen moorden ook

    Dat beeld en de zin : “Vrouwen moorden ook “ is in de maanden na de opstelling een grote hulp voor mij geweest, als een soort mantra herhaalde ik het innerlijk telkens, als ik weer een keer tegen het gedrag van onzer zoon aanliep.

    Ondertussen is het op de achtergrond geraakt. Ik heb in de weken na de opstelling tegen onze zoon gezegd, dat de Russen een belangrijke rol in onze familiegeschiedenis speelden. Vervolgens hebben we voor deze Russische vrouw en de andere slachtoffers een kaars gebrand en ze gevraagd vriendelijk naar ons te kijken.

    Ons gezin hoeft nu niet meer ”in de oorlog” te leven. 

    De wegen van de ziel zijn wonderlijk

    Sindsdien hebben wij geen een oorlogsdocumentaire meer gezien. Wat zijn de wegen van de ziel toch wonderlijk. Ik buig voor al onze voorouders en ben heel dankbaar dat het leven verder is gegaan, met het hernieuwde besef, dat wij allemaal , zowel de doden als de levenden met elkaar verweven zijn in het tapijt van het alles, wat is.

    “De vrouw heeft de taak mooi te zijn en kinderen te baren. De man zorgt voor voedsel en verslaat de vijand”{1} Citaat uit: Schneider, Wolfgang: Frauen unterm Hakenkreuz, Hamburg 2003, Seite15.

    Deze tekst verscheen als artikel over transgenerationele verstrikking in het Bert Hellinger Magazine, 2013
  • Frauen töten auch

    Frauen töten auch

    Sabine Obermayr-Adamzek

     (Erschienen im Bert Hellinger Magazin, Niederlande 2013)

     

    „Frauen töten auch“ ist kein Satz von dem man annimmt, dass sich dahinter eine erhebende Geschichte versteckt. Und doch ist er verantwortlich für noch nie erlebte Entspannung, Ruhe und Fröhlichkeit in mir und meiner Familie. Er verkörpert den

    Schlussstein einer jahrelangen Suche nach den Ursachen des Verhaltens und den Lernschwierigkeiten unseres Sohnes. Er erklärt für mich auch viele der Spannungen, welche zwischen meinem Mann und mir, zwischen unseren zwei Kindern , zwischen unserer Familie und der Außenwelt ( Schule, Freundschaften und am Arbeitsplatz) immer wieder auftraten.

    Das Böse

    Das Böse ist relativ, das weiß ich unterdessen , nachdem  ich mich schon mehrere Jahrzehnte mit menschlichen Gefühlen, Verhaltensweisen und Wahrnehmung auseinandersetze. Es erscheint in allen Farben und Formen und ist nicht immer das Gegenteil vom Guten. Auf der Seelenebene gibt es keine Moral. Wie derjenige, der das Gegenüber als das Böse bezeichnet, die Wirklichkeit um sich herum wahrnimmt, wie seine Wertvorstellungen und Normen in seinem Inneren ausgebildet sind, darin liegt der Schlüssel zu demjenigen, was jeweils mit dem Bösen gemeint ist. Vor vielen Jahren hat ein Textilhaendler in Irland mir erklärt, dass die Farbe Schwarz in 264 verschieden Schattierungen auftritt. Dasselbe trifft auf das Böse zu. Für jeden ist es genau dasjenige, das so fürchterlich ist, dass man es nicht beim richtigen Namen nennen darf .

    Ich hatte in einem Seminar über Lernschwierigkeiten und ADHD, am Bert Hellinger

    Institut in Groningen, Holland, das durch Bibi Schreuder begleitet wurde, zum ersten Mal in meinem Leben die Ehre anzuschauen und mit zu erleben, was das Böse in mir und meiner Familie bedeutet:

    Seit ich in einer Lebens verändernden Familienaufstellung vor 10 Jahren das Schicksal meiner Mutter und Ihres Vaters sehen und miterleben durfte, beschäftigt mich die Dynamik zwischen Täter und Opfer. Obwohl ich mein ganzes Leben gewusst habe, dass mein Opa von Mutters Seite im zweiten Weltkrieg bei der Schlacht um Stalingrad gefallen war, habe ich nicht ansatzweise geahnt, wie tiefe Spuren sein Schicksal in mir und unserem Sohn hinterlassen hat. Jahrelang habe ich mich mit meinem Hintergrund auseinandergesetzt und nie ist mir aufgefallen, dass ich die Aussage : „Er ist im Krieg geblieben, bei Stalingrad gefallen“, immer als passive Handlung verstanden und empfunden habe.

    Im Sprachgebrauch gab es nur diese passive Form. Auf der anderen Seite war mir nach der ersten Familienaufstellung sehr klar, dass er ein Täter war, schlussendlich war er ein Nazioffizier, der im Krieg etliche Opfer verursacht hat, wie viele seiner Kameraden auch, es war schließlich Krieg. Ich hab mich jahrelang immer wieder darüber gewundert, dass aus der Aufstellung ganz deutlich ersichtlich war, dass alle seine Opfer Frauen waren. Gewöhnlich sieht man in einer Aufstellung über den Krieg Soldaten, Offiziere und Opfer, die männlich sind. Soweit ich wusste, hatte mein Großvater auch nicht an Vergeltungsaktionen oder Vergewaltigungen teilgenommen.

    Ich akzeptierte mein Mangel an Wissen und habe mir gedacht, dass auf dem Russlandfeldzug wohl, das eine oder andere unvorstellbar Grässliche passiert sein musste, bei dem auch Frauen umgekommen waren. Damals ließ ich es dabei. Meine Unwissenheit war vor ungefähr anderthalb Jahren zu Ende, als ich mir mit unserem Sohn einen Dokumentarfilm über die Schlacht um Stalingrad ansah. Seit er laufen und sprechen kann, hat unser Sohn eine deutliche Vorliebe für Waffen und Krieg, was uns als Eltern, beide überzeugte Pazifisten, immer wieder herausgefordert und gezwungen hat  freundlich auf diese Vorliebe zu schauen und eine angemessene

    Art und Weise zu finden damit umzugehen. Unterdessen haben wir  große Bewunderung für diese zwei Leidenschaften im Leben unseres Sohns. Dass er, sowohl von Mutters- wie auch Vatersseite mit Ahnen verbunden ist, die durch den zweiten Weltkrieg stark beeinflusst und-oder schwer traumatisiert waren (wenn sie ihn überhaupt überlebt hatten), war mir als Mutter wohl bekannt, aber nicht im vollen Umfang seiner Bedeutung bewusst. Geschweige denn , dass ich auch nur eine Ahnung hatte, wie tief der Krieg in ihm und mir seine Spuren hinterlassen hat: bis in die Art und Weise seiner Wahrnehmung und wie sein Hirn funktioniert.

    Weil unser Sohn so hartnäckig an seinem Interesse für Dokumentarfilme über den Zweiten Weltkrieg fest gehalten hat, lernten wir endlich mehr über das außergewöhnliche Schicksal meines  Großvaters : In diesem Film kam ein ganz neuer Aspekt des zweiten Weltkrieges zum Zuge, von dem wir bis dahin nichts wussten . Nicht nur Deutsche Veteranen berichteten , auch Russische. “Das Schlimmste war“ , erzählte ein Deutscher über achtzigjähriger Offizier „ dass die Russen eine ganze Division weibliche Soldaten und Offiziere aufs  Schlachtfeld schickten. Das Entsetzen unter den deutschen Soldaten und Offizieren war so groß, dass viele desertieren.“

    Eine russische Veteranin erzählte, dass es eine bewusste Entscheidung der russischen Armeeleitung war, nur Frauen in dieser Schlacht einzusetzen, weil sie ganz genau wussten , was mit der Moral der deutschen Soldaten passieren  würde wenn sie herausfänden, gegen wen sie kämpfen mussten. Die Russen hofften, dass viele sich weigern würden gegen Frauen zu kämpfen und dass die russische Armee auf diese Art und Weise schneller siegen  würde.

    Mann und Frau

    Die Aufgaben von Frauen und Männern waren im Nationalsozialismus ideologisch ganz deutlich abgegrenzt. Vor allem die Mutterrolle war für Frauen von größter Wichtigkeit. Der Mann/Vater sorgte fürs Geld und war der Beschützer der Familie. Die Frau/Mutter hatte eine natürliche Gabe möglichst viele Kinder zu gebären und dem Volk insofern zu dienen, dass sie mithalf die arische Rasse zu verbreiten. „Die Frau muss schön sein und Kinder gebären. Der Mann sorgt für Nahrung und tötet den Feind“1. Vor allem das Letzte war das was mein Großvater nicht verstehen konnte. Er konnte es einfach nicht fassen , als er von Angesicht zu Angesicht mit den russischen Soldatinnen auf dem Schlachtfeld stand, dass es wirklich Frauen waren, die da kämpften. Für ihn war es nicht nur unvorstellbar sondern undenkbar, dass Frauen auch töteten. Frauen waren für das Leben geben zuständig. In seinem Weltbild war kein Platz für tötende Frauen, das hätte in seiner Vorstellung bedeutet, dass auch alle anderen Annahmen über Rollenverteilung, eigene Identität und was richtig und falsch war, so über den Haufen geworfen würden, dass von seiner eigenen Identität nichts mehr übrig geblieben wäre. Auf dem Schlachtfeld gibt es nur einen Modus operandi: ich töte den Feind, sonst tötet er mich.

    Weil der Feind in diesen Falle ein Gegenüber war, das weder in die Kategorie Feind, geschweige denn in die Kategorie Frau passte, blieb meinem Großvater nichts anderes übrig als es als das Böse zu bezeichnen, etwas das mit ihm selbst nichts mehr zu tun hatte.

     

    Weil die Repräsentantin der „Lernschwierigkeiten unseres Sohns” in der Aufstellung in Groningen zum Repräsentanten meines Großvaters sagte : „Du bist das Böse.” und der Repräsentant meines Großvaters darauf antwortete: „Nein, du bist das Böse“, gleichzeitig eine andere Repräsentantin die Bemerkung „Du musst alles unter Kontrolle halten” an  meine Repräsentantin richtete, konnte ich nur die Schlussfolgerung ziehen, dass die Lernschwierigkeiten jemanden repräsentieren mussten, der ein Leben genommen hat, nämlich das Leben meines Großvaters. Logisch eigentlich, wenn man miteinbezieht, dass sich das alles während der Schlacht um Stalingrad abgespielt hat, wo mein Opa gekämpft hat und  „gefallen ist“. Die Einsicht, dass er am Ende nicht nur ein Täter, sondern  zum Schluss selbst auch ein Opfer geworden war, war  für mich total neu und schlussendlich – trotz der darin liegenden Tragik – befreiend. Die Tatsache, dass jetzt endlich die ausgeschlossene Person in unserem System gesehen wurde, nämlich die unbekannte Täterin, die natürlich auch dazu gehört, hat zu dieser Befreiung wesentlich beigetragen. Weil mein Großvater so starr an seinem Glauben, geformt durch das Weltbild, die

    Wertvorstellungen und Rollenbilder der nationalsozialistischen Gesellschaft, festgehalten hat konnte er die Frau, die ihn getötet hat nicht als Mitmenschen wahrnehmen. Sie wurde reduziert zum Begriff :  „Das Böse“. Genau so wie mein Großvater, durch die Augen der russischen Soldatin betrachtet, aufgewachsen mit der Indoktrination der russischen Kriegsmaschinerie und der dazugehörenden Ideologie, auch nur noch das Böse personifizierte. So blieben diese zwei Seelen miteinander verwoben, beeinflussten aus dem Totenreich meine Wahrnehmung, mein Verhalten, das Fühlen und Handeln unseres Sohns und die Interaktionen zwischen uns, weit über Ihren wirklichen Tod hinaus.

    Dass der Repräsentant meines Großvaters und die Repräsentantin der

    Lernschwierigkeiten sich nach Beendung der Aufstellung noch umarmten, wäre mir fast entgangen. Die Begleiterin der Aufstellung hat mir auf die Schulter getickt und mich darauf hingewiesen, dass sich hinter meinen Rücken noch etwas ganz Wichtiges abspielte. Dadurch konnte ich sehen und  fühlen, dass sich die zwei Seelen-zuerst noch in einander verdreht, auf den Fußboden sinkend- sich mit Hilfe der körperlichen Umarmung voneinander lösen konnten um jede für sich in die Erde fließend Ruhe zu finden.

    Diese Bild und der Satz: „Frauen töten auch“ war mir in den Monaten nach der

    Aufstellung eine große Hilfe. Jedes Mal, wenn ich wieder Schwierigkeiten mit dem Verhalten unseres Sohns erlebte, wiederholte ich den Satz und das Loesungsbild innerlich , wie ein Mantra.

    Unterdessen haben sie sich in den Hintergrund zurueckgezogen. Ich habe in den Wochen nach der Aufstellung zu unserem Sohn gesagt, dass die Russen eine ganz wichtige Rolle in unserer Familiengeschichte gespielt haben.

    Wir haben zusammen für die russische Soldatin und alle anderen Opfer eine Kerze angezündet und sie mit Demut gebeten freundlich auf uns zu schauen. Unsere Familie muss jetzt nicht mehr „im Krieg“ leben. Ich kann endlich unseren Sohn ohne Verstrickung seinen eigenen Weg gehen lassen, ihn auch ans Schulsystem überlassen und nur noch seine liebevolle Mutter sein.

    Wir haben seither keinen einzigen Dokumentarfilm über den zweiten Weltkrieg mehr gesehen.

    Wir haben unterdessen große Bewunderung für diese zwei Leidenschaften im Leben unseres Sohns. Dass er, sowohl von Mutters- wie auch Vatersseite mit Ahnen verbunden ist, die durch den zweiten Weltkrieg stark beeinflusst und-oder schwer traumatisiert waren (wenn sie ihn überhaupt überlebt hatten), war mir als Mutter wohl bekannt, aber nicht im vollen Umfang seiner Bedeutung bewusst. Geschweige denn , dass ich auch nur eine Ahnung hatte, wie tief der Krieg in ihm und mir seine Spuren hinterlassen hat: bis in die Art und Weise seiner Wahrnehmung und wie sein Hirn funktioniert. Seit 1945 ist es Frieden und doch hat der Krieg auch mich als Frau und Mutter auf der Seelenebene noch immer in seinem Bann. Nicht mehr würgend, wie in meinen ersten 30 Lebensjahren, aber er ist immer noch nachdrücklich anwesend.

    Ich neige mein Haupt in Demut und bin dankbar, dass das Leben weitergegangen ist, im vollsten Verständnis, dass die Toten wie die Lebenden miteinander verwoben sind im bunten Teppich von allem was ist.

     

     

     

    “Die Frau hat die Aufgabe schön zu sein und Kinder zu gebären, der Mann zorgt für

    Nahrung und tötet den Feind ”{1}

    Zitat aus: Schneider, Wolfgang: Frauen unterm Hakenkreuz, Hamburg 2003, S. 15.